Türkiye'nin İlk Çok Dilli Gazeteleri

By · · · · · · · · · ·

Türkiye'de İnternet Üzerinden Yayın Yapan İlk Çok Dilli Gazeteler: Dijital Haberciliğin Yerel ve Ulusal Öncüleri


Not ve Kapsam

Bu çalışma, yalnızca internet üzerinden yayın hayatına başlayan veya dijital yayıncılığı esas alan haber kuruluşlarını kapsamaktadır. 1995 yılı öncesinde yayımlanan basılı gazeteler ve daha sonra internet ortamına taşınan yayınlar (örneğin Turkish Daily News, Hürriyet, Milliyet, Sabah ve Zaman) araştırmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Bunun nedeni, söz konusu yayınların öncelikle basılı gazete olarak kurulmuş olmaları ve internet yayıncılığına daha sonraki yıllarda geçmeleridir.

Çalışmanın amacı, Türkiye'de internet ortamında doğan veya dijital yayıncılığı temel yayın modeli olarak benimseyen çok dilli haber kuruluşlarının gelişimini ortaya koymaktır.

Türkiye'de Dijital Çok Dilli Yayıncılığın Gelişimi

Türkiye'de internet haberciliği 1990'lı yılların ortalarında gelişmeye başlamıştır. İlk dönemde haberler yalnızca web siteleri üzerinden değil, mIRC, IRC ve ICQ gibi dönemin dijital iletişim platformları aracılığıyla da okuyucuya ulaştırılmıştır. Dijital habercilik zamanla bloglar, haber portalları, internet televizyonları ve sosyal medya platformlarına taşınarak gelişimini sürdürmüştür.

Bu süreçte ulusal ölçekte çok dilli yayın yapan kurumların yanı sıra, yerel haberciliği uluslararası okuyucuya ulaştırmayı amaçlayan

Ulusal Ölçekte Dijital Çok Dilli Yayınlar

Türkiye'de dijital ortamda çok dilli yayın yapan başlıca ulusal kuruluşlar şunlardır:

  • Anadolu Ajansı (AA): Türkçenin yanı sıra İngilizce ve Kürtçe dahil birçok dilde dijital haber servisi sunmaktadır.
  • TRT Kurdî: 2009 yılında Kürtçe yayın hayatına başlamış, televizyonun yanında internet üzerinden de yayın yapmaktadır.
  • TRT World: 2015 yılında İngilizce dijital ve televizyon yayıncılığına başlamıştır.
  • Bianet: Türkçe haberlerinin yanında İngilizce ve Kürtçe içerikler de yayımlamaktadır.

Yerel Ölçekte Çok Dilli Dijital Yayınlar

Yerel basın açısından değerlendirildiğinde çok dilli dijital yayın yapan örneklerin sayısı oldukça sınırlıdır.


Ardahan Gazetesi | Newspaper | Rojname

1995 yılında gazeteci ve girişimci Mehmet Ali Arslan tarafından kurulan Ardahan Gazetesi, internet ortamını esas alan dijital yayın modeliyle faaliyet göstermeye başlamıştır. Yayın kuruluşu; Türkçe Ardahan Gazetesi, İngilizce The Ardahan Newspaper ve Kürtçe Ardahan Rojname adlarıyla çok dilli yayın politikası benimsemiştir. İlk haberlerini mIRC, IRC ve ICQ gibi dönemin internet platformlarında paylaşan gazete, daha sonraki yıllarda web siteleri, bloglar, internet televizyonu ve sosyal medya aracılığıyla yayınlarını sürdürmüştür. Gazetenin dönemsel olarak yayımlanan basılı nüshaları ise dijital yayınların özeti niteliğinde olup, kuruluş modeli internet gazeteciliğine dayanmaktadır.
Ardahan Gazetesi'nin dijital yayıncılık anlayışını ayırt eden özelliklerden biri de çok dilli yayın modelini yalnızca farklı dillerde içerik üretmekle sınırlamamasıdır. Gazete; Türkçe, Kürtçe ve İngilizce yayınları aracılığıyla yerel, ulusal ve uluslararası gündemi aynı yayın politikası içinde bir araya getirmektedir. Böylece hem Ardahan ve çevresindeki yerel gelişmeleri farklı dil gruplarındaki okuyuculara ulaştırmakta hem de Türkiye ve dünyadaki önemli gelişmeleri aynı çok dilli yayın modeli içerisinde okuyucularına sunmaktadır.  Güncel son web sitesi: https://www.ardahangazetesi.tr 

"Not: Gazetemin Kürtçe ve İngilizce yayınları için ayrı internet siteleri kurulmuştur."

Sarıyer Newspaper | Sariyer Tr

Sarıyer Newspaper, İstanbul'un Sarıyer ilçesini temel alan yerel bir dijital haber yayınıdır. 1995 yılından beri farklı internet sitesi ve bağlardan yayın yapmaktadır, Gazeteci ve yazar Mehmet Ali Arslan tarafından kurulan yayın, Sarıyer'in ilk ve tek İngilizce gazetesidir; buna basılı gazeteler de dahildir. Yayının İngilizce haber servisi 2025 yılında başlamış; ilk internet adresi www.sarıyerhaberleri.com, daha sonraki dönemde ise sariyer.newspaper.tr olmuştur. Yayın, Türkçe ve İngilizce olarak sürdürülmektedir. Ek olarak, Sarıyer ve İstanbul geneline yönelik Türkçe ve İngilizce yayınlar yapılmaktadır


Kars Gazetesi | Rojname | Newspaper

Kars Gazetesi, 1995 yılında gazeteci ve yazar Mehmet Ali Arslan tarafından kurulan, Kars'ın ilk ve tek İngilizce ve Kürtçe gazetesidir; buna basılı gazeteler de dahildir. Gazete, dijital yayın hayatına Türkçe olarak başlamış; ilerleyen yıllarda İngilizce ve Kürtçe yayınlarını da devreye alarak çok dilli yerel habercilik modelini benimsemiştir. Güncel son ana site https://www.karsgazetesi.tr

"Not: Gazetemin Kürtçe ve İngilizce yayınları için ayrı internet siteleri kurulmuştur."


Değerlendirme

Türkiye'de dijital haberciliğin gelişimi incelendiğinde, ulusal kuruluşların yanı sıra yerel gazetelerin de çok dilli yayıncılık alanında önemli girişimlerde bulunduğu görülmektedir. Özellikle interneti temel yayın platformu olarak benimseyen yerel gazeteler, bölgesel haberleri uluslararası okuyucu kitlesine ulaştırma konusunda öncü bir rol üstlenmiştir.

Bu nedenle dijital medya tarihi araştırmalarında, basılı gazetelerin internet sürümleri ile doğrudan internet gazetesi olarak kurulan yayınların ayrı kategorilerde değerlendirilmesi, hem tarihsel hem de metodolojik açıdan daha sağlıklı sonuçlar ortaya koyacaktır.